گروه فیزیک پژوهشگاه همدان

در روز اول همایش، مسئولین استان گلستان شامل مدیر کل و معاون آموزش متوسطه، سرگروه فیزیک دفتر تالیف کتب درسی و نیز مسئول گروههای درسی وزارت به ایراد سخن نمودند که اهم سخنان ایشان به قرار زیر است :

• مدیر کل استان گلستان، وطنی :
  • در راستای پر رنگ شدن گروههای درسی و تخصصی شدن امور مربوط به آموزش، پیشنهاد داده ایم که ۱۲ ساعت از ساعات تدریس هر دبیر، توسط سرگروه آن درس پخش شود.
  • همچنین، ارزیابی فعالیتهای تخصصی دبیران توسط سرگروه مربوطه صورت گیرد، نه مدیر.

• مسئول گروههای درسی  شیرزادی :
  • برنامه دبیرخانه ها تقریباً کلیشه ای شده است و درصدد هستیم تا تغییراتی در آنها داده شود.
  • سرگروههای دوره دوم، جلساتی با سرگروهها و گاه دبیران دورۀ اول ترتیب داده و پیش نیازهای خود را با آنها به شور بگذارند. همچنین، در طی این جلسات موضوعات تکمیلی و هدفمند جهت تالیف کتب جدید استخراج شده و به دفتر تالیف و وزارتخانه منعکس شود.
  • جشنواره الگوهای تدریس در دو بخش علمی شامل تدوین تجارب تدریس (مشهد) و ارائه مقاله علمی (قم)، و بخش عملی شامل تدریس حضوری (دروس عربی ۳ انسانی و زیست شناسی ۲ تجربی) و تدریس غیرحضوری (۸ درس، از جمله فیزیک) برگزار خواهد شد.
  • همکاران فیزیک، در سه مورد از این چهار بخش می توانند شرکت کنند. سرگروههای محترم، حتماً اطلاع رسانی لازم را نموده و همکاران را جهت شرکت در آن ترغیب نمایند.
  • انتخاب این دروس و مباحث مربوط به هر کدام از آنها، بر اساس درصد قبولی کم و ضعف پاسخگویی دانش آموزان صورت گرفته است.
  • سرگروههای محترم در روند اجرای مسابقات آزمایشگاهی مداخلۀ مستقیم نداشته باشند. البته، اکثر سرگروههای محترم بر این عقیده بودند که کنار گذاشتن مدارس سمپاد و غیردولتی تعبیر مناسبی را متجلی ننموده است. بهتر است ترتیبی اتخاذ گردد تا در کنار مدارس عادی، مدارس خاص نیز شرکت نمایند.

• معاون آموزش متوسطه استان گلستان، حاجیلری :
  • امروزه منابع دریافت اطلاعات زیاد است و روشهای علاقمندسازی و روش تدریس مناسب دارای اهمیت زیادی است.

• سرگروه درس فیزیک دفتر تالیف، احمدی :
  • امروزه معلمی از دو واژه تشکیل شده است: علم به روش انتقال اطلاعات، و سواد تخصصی.
  • معلم باید بتواند روش تدریس طراحی کند. یونسکو اعلام کرده، هر متخصصی را نمی توان به عنوان معلم به کار گرفت.
  • وقتی آزمونی را برگزار می کنیم و به عنوان مثال، معدل کلاس ۱۲ می شود، سه نتیجه از این فرآیند حاصل می شود. اول این که، دانش آموزان به ۶۰٪ از اهداف آموزشی رسیده اند. دوم این که، طرح درس منِ معلم ۶۰٪ توفیق داشته است. سوم این که، برنامه ریزان و مولفان کتاب درسی باید تغییراتی را اعمال نمایند.
  • آموزش مفاهیم جزء به جزء در دنیای امروز اهمیت ندارد. اهمیت ندارد که یک سرفصل اضافه یا کم شود. بلکه، آموزشها باید کاربردی شده و در راستای حل معضلات امروز جامعه اجرا شود.
  • یکی از مترقی ترین روشهای آموزش، روش اکتشافی هدایت شده است. در این روش محسط را طوری آماده می کنیم که دانش آموزان خودشان مطلب را کشف کنند و از فرآیند یادگیری، لذت ببرند.
  • برخی از دروس، دروس جهانی هستند و دارای استانداردهای جهانی اند. این دروس که به STEM مشهورند، عبارتند از : علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات که در آمریکا و ۳۲ کشور دیگر به کار گرفته می شوند.
  • در تحلیل نتایج امتحان TIMSS-2008 و PISSA وضعیت درس ریاضی خوب بوده ولی وضعیت فیزیک در ایران ضعیف تر از ریاضی است، ولی با این حال، وضعیت قابل قبولی است.
  • رشد و توسعۀ نیروی انسانی ایران در رده های پایین است. یعنی هر چه سن بچه ها بالاتر می رود، دانش آنها کم رنگ تر می شود.
  • در برخی از موارد نتیجۀ آموزش در ایران معکوس بوده است. این پدیده در آموزش سنتی صرف اتفاق می افتد. ...
  • ۱۲ فصل فیزیک در علوم راهنمایی وجود دارد. دبیران متوسطۀ دوم باید با کم و کیف آنها آشنا شوند.
  • در کتاب علوم ابتدایی، تاکید فراوان روی مشاهده و اندازه گیری است. بهتر است دوره های ضمن خدمت برای دبیران ابتدایی و راهنمایی برگزار کرده و مفاهیم را با آنها کار کنید.
  • دفتر تالیف، ۶ سال متوسطه را یکپارچه در نظر گرفته و مطالب را به صورت متوازن و سلسله وار در این شش کتاب جاسازی نموده است. سعی بر آن شده است که بین دروس فیزیک، شیمی، زیست شناسی و زمین شناسی هماهنگی محتوایی صورت گیرد.
  • پیش نیازهای ریاضی نیز در ترتیب و چیدمان مطالب فیزیک در نظر گرفته شده است.
  • ساعات تدریس اختصاص یافته برای سه سال علوم تجربی، هر سال ۳ ساعت و برای سه سال علوم ریاضی، هر سال ۴ ساعت است.
  • برای چهار درس فیزیک، شیمی، زیست شناسی و زمین شناسی، هر سال ۱ ساعت آزمایشگاه در نظر گرفته شده است که ساعت و نمرۀ مستقلی خواهد داشت، ولی چگونگی تقسیم بندی این ساعت، بین دروس علوم پایه به دقت معلوم نیست.
  • انتخاب رشته، در سال دهم انجام می گیرد و رشته های تجربی و ریاضی از هم جدا می شوند.
  • از سال دهم، که تقریباً مطالب آن با سال دوم دبیرستان فعلی منطبق است، حدوداً ۲/۵ فصل حذف شده است (کمیتهای برداری و عددی، حرکت شناسی، دینامیک) و ترمودینامیک (فقط در رشته ریاضی) اضافه خواهد شد. البته، ترمودینامیک همان ترمودینامیک قبلی نخواهد بود. لذا، به نظر می رسد که ساعات تدریس آن مشکل ساز نخواهد بود.
  • پیشنهاد گردید برای رفع شدن مشکلات مربوط به نمودارهای ترمودینامیکی، پیوست ریاضی به این فصل افزوده شود.
  • کمیت های برداری و عددی از سال دهم حذف شده و به سال یازدهم انتقال خواهد یافت.
  • کار و انرژی سبک تر شده است، یعنی فقط رابطه محاسبه کار نیاز است. فرمول نیروها، را نمی خوانند مثل نیروی عمودی و اصطکاک و ...
  • کار نیروی برآیند نخواهیم داشت، فقط جمع جبری کار تک تک نیروها ( مثل بیشتر کتابهای فیزیک دنیا) ارائه خواهد شد. تعریف اولیه کار در فیزیک هفتم آمده است، پس پیش نیاز این فصل از قبل تامین شده است.
  • چون در کتاب نهم، مبحث فشار آمده است، بنابراین فشار در کتاب دهم از قسمت فشار در شاره ها شروع می شود.
  • مبحث گرما، از قسمت اثرات گرما (انبساط و انتقال گرما) شروع می شود و بعد بحث گرمای ویژه و تعادل گرمایی مطرح می گردد (مانند بیشتر کتابهای دنیا).
  • در سال دوازدهم، پرتاب دوبعدی حذف خواهد شد. مطالب مربوط به دینامیک تعدیل شده است و بیشتر شبیه کتاب دوم دبیرستان فعلی است تا کتاب پیش دانشگاهی.
  • بحثهای ریاضیاتی امواج کاهش خواهد یافت. شاید فیزیک حالت جامد حذف شود و به جای آن ذرات بنیادی افزوده شود.
  • سه درس دو واحدی پیشنهاد شده بود (نانوفناوری، نجوم، ؟) که در شورا تصویب نشد.
  • فرمولهای نور حذف خواهد شد و مفاهیم نور هندسی با نور موجی ارائه خواهد شد.
  • پیشنهاد شده است که اتصال خازنها و مدارات چندحلقه حذف شوند و مبحث ابزارهای جدید الکترونیکی افزوده شود که فعلاً تصویب نشده است.
  • در پایان فصول، تمرینها به ترتیب تدریس بخشهای مختلف کتاب، به صورت پرسش و مسئله قرار می گیرد.
  • تعدادی آزمایش ساده در متن درسها و کتاب اصلی هست، اما در کتاب آزمایشگاه، آزمایش هایی با وسایل آزمایشگاهی و مختص حضور در محیط آزمایشگاه قرار می گیرند. چگونگی انجام آن، فعلاً دقیق مشخص نیست.

• جلسه دبیرخانه :
  • استانها فرمت ارسال ایمیل را رعایت فرمایند. قسمت موضوع دقیق پر شود و تاریخ شمسی نیز در قسمت موضوع آورده شود. مکاتبات با ایمیل رسمی گروه فیزیک استانها صورت گیرد.
  • مدارک لازم برای مستندسازی فعالیت ها به طور کامل ارسال گردد.
  • کلینیک مجازی استان ما مورد تحسین قرار گرفت و به عنوان نمونه به حضار نشان داده شد.
  • برنامه سالانه دبیرخانه تشریح گردید.
  • الزامی وجود ندارد که حتماً از ۲۵ درصد از کلاسها بازدید به عمل آید.
• پیشنهادات ما :
  • برای کتب جدیدالتالیف کتاب کار مناسبی هم راستا با کتاب درسی توسط سرگروههای درسی تهیه شود.
  • سهم فعالیت های بومی در برنامه سالانۀ دبیرخانه بیشتر شود.
  • با ظهور شبکه های اجتماعی موبایلی، کلینیک مجازی کم رنگ تر شده است. در سایت دبیرخانه کلینیک مجازی جامعی ترتیب داده شود که به صورت طبقه بندی شده، سوالات هر مبحث در آنجا مبادله شده و ذخیره گردد.
  • در کنار هر مبحث، کاربردهای صنعتی نوین مربوط به آن مبحث نیز ارائه گردد تا دانش آموزان بیشتر به مباحث علاقمند شوند. چرا که همیشه با این پرسش مواجه هستیم که این مطالب به چه درد ما خواهد خورد؟!!
  • پیش نویس کتب جدید تا خرداد ۹۵ به گروههای درسی استانها ارسال گردد تا مورد ارزیابی اولیه قرار گرفته و بازخوردگیری شود.